Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi diş qıcama, diş sıxma, çənə ağrısı, çənədən səs gəlməsi və dişlərdə aşınma kimi şikayətlərin səbəbini aydınlaşdırmaq üçün aparılır. Bu müalicədə çənə-gicgah oynağı, TME vəziyyəti, qapanış, çeynəmə əzələləri və dişlərin üzərinə düşən yük birlikdə yoxlanılır.
Mündəricat
AçBruksizm yalnız “gecə diş qıcamaq” deyil. Bəzi pasiyentlər gündüz də fərqinə varmadan dişlərini sıxır, səhər çənə yorğunluğu ilə oyanır və ya dişlərində aşınma hiss edir. Belə hallarda gecə qoruyucu kapa, splint-terapiya və müntəzəm nəzarət həkim müayinəsindən sonra seçilir.
Məqsəd pasiyentə sadəcə kapa vermək deyil. Əsas məqsəd çənə oynağına düşən yükü anlamaq, dişləri qorumaq, ağrı və gərginliyin səbəbini araşdırmaq və pasiyent üçün real, davamlı müalicə planı qurmaqdır.
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi nədir?
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi çənə-gicgah oynağı, çeynəmə əzələləri, diş qıcama, diş sıxma və diş aşınması ilə bağlı problemlərin həkim tərəfindən araşdırılmasıdır. Müalicə pasiyentin şikayətinə görə gecə qoruyucu kapa, splint-terapiya, vərdiş nəzarəti və müntəzəm nəzarət müayinələri ilə aparıla bilər.
Bu sahədə ən vacib məqam problemin səbəbini ayırmaqdır. Çənə ağrısı yalnız diş qıcama ilə bağlı olmaya bilər. Bəzən qapanış, dişlərin aşınması, çeynəmə əzələlərinin gərginliyi, stress, yuxu vərdişləri və ya çənə-gicgah oynağı problemi birlikdə rol oynayır.
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi daha çox bu hallarda lazım ola bilər:
- Gecə diş qıcama varsa;
- Gündüz dişləri sıxma vərdişi hiss olunursa;
- Səhər çənə ağrısı və yorğunluq olursa;
- Çənədən səs gəlirsə;
- Ağzı açmaqda çətinlik yaranırsa;
- Dişlərdə aşınma görünürsə;
- Baş, gicgah və qulaq ətrafında ağrı hiss olunursa;
- Plomblar, vinirlər və ya dişlər tez-tez zədələnirsə;
- Həkim dişlərin üzərinə artıq yük düşdüyünü görürsə.
Müalicə hər pasiyentdə eyni olmur. Bir pasiyentdə əsas ehtiyac dişləri qoruyan gecə kapası ola bilər. Başqa pasiyentdə isə çənə oynağının hərəkəti, qapanış və əzələ gərginliyi daha geniş yoxlanmalıdır.
TME və çənə-gicgah oynağı nə deməkdir?
TME çənə-gicgah oynağı deməkdir və alt çənənin kəllə ilə birləşdiyi oynaq sahəsini ifadə edir. Bu oynaq danışmaq, çeynəmək, əsnəmək və ağzı açıb-bağlamaq zamanı işləyir. Oynaq, əzələ və dişlər birlikdə düzgün işləmədikdə ağrı, səs və hərəkət məhdudluğu yarana bilər.
Pasiyentlər bu termini bəzən TMJ və ya TMD kimi də görə bilər. Sadə dillə desək, söhbət alt çənənin kəllə ilə birləşdiyi oynaqdan, bu oynağın hərəkətindən və ətraf əzələlərin işləmə formasından gedir.
Pasiyentlər TME problemini çox vaxt belə izah edirlər: “çənəm ilişir”, “ağzımı açanda səs gəlir”, “çeynəyəndə çənəm ağrıyır”. Bu şikayətlər çənə-gicgah oynağı ilə bağlı ola bilər, amma dəqiq səbəb yalnız müayinə zamanı aydınlaşır.
Bruksizm və diş qıcama niyə yaranır?
Bruksizm dişləri qeyri-ixtiyari sıxma və ya qıcama vərdişidir. Bu hal gecə yuxuda və ya gündüz oyaq vaxtı baş verə bilər. Səbəb hər pasiyentdə eyni olmur; stress, yuxu pozğunluğu, qapanış problemləri, həyat tərzi və əzələ gərginliyi birlikdə təsir göstərə bilər.
Diş qıcama bəzən pasiyentin özü tərəfindən hiss olunmur. Ailə üzvləri gecə səs eşidə bilər və ya həkim müayinədə dişlərin aşındığını görə bilər. Bəzi pasiyentlər isə səhər oyandıqda çənəsində yorğunluq, baş ağrısı və dişlərində gərginlik hiss edir.
Bruksizmin mümkün səbəbləri bunlar ola bilər:
- Stress və emosional gərginlik;
- Yuxu zamanı diş sıxma vərdişi;
- Gündüz diqqətsiz şəkildə dişləri sıxmaq;
- Qapanışla bağlı problemlər;
- Çeynəmə əzələlərinin həddən artıq gərilməsi;
- Bəzi yuxu problemləri;
- Kofein, siqaret və həyat tərzi faktorları;
- Bəzi dərmanların təsiri;
- Dişlərin üzərinə qeyri-bərabər yük düşməsi.
Burada əsas məsələ bir səbəbi hamıya aid etməməkdir. Məsələn, bir pasiyentdə bruksizm daha çox stresslə bağlı ola bilər. Başqa pasiyentdə isə dişlərin aşınması, qapanış və əzələ gərginliyi birlikdə rol oynaya bilər.
Çənə oynağı problemi hansı əlamətlərlə bilinir?
Çənə oynağı problemi çənə ağrısı, çənədən səs gəlməsi, ağzı tam aça bilməmək, çeynəmə zamanı narahatlıq, səhər çənə yorğunluğu və gicgah nahiyəsində ağrı ilə özünü göstərə bilər. Bəzi pasiyentlərdə diş aşınması və diş həssaslığı da bruksizmə bağlı ola bilər.
Əlamətlər bəzən yüngül başlayır və pasiyent uzun müddət buna fikir vermir. Məsələn, əvvəlcə yalnız “klik” səsi olur, sonra çeynəmə zamanı ağrı və ya çənədə gərginlik əlavə olunur. Bu halda vaxtında müayinə vacibdir.
Çənə oynağı və bruksizm ilə bağlı tez rastlanan əlamətlər:
- Ağzı açanda çənədən səs gəlməsi;
- Səhər çənədə yorğunluq;
- Dişləri sıxma hissi;
- Gecə diş qıcama səsi;
- Dişlərin kənarında aşınma;
- Çeynəmə zamanı ağrı;
- Gicgah nahiyəsində gərginlik;
- Qulaq ətrafında ağrı hissi;
- Ağzı tam açmaqda çətinlik;
- Dişlərdə çat, qırıq və həssaslıq.
Bu əlamətlərin hamısı eyni anda olmaya bilər. Bəzən yalnız diş aşınması görünür, ağrı olmur. Bəzən də dişlərdə ciddi aşınma yoxdur, amma əzələlərdə və çənə oynağında gərginlik daha çox olur.
Bruksizm dişlərə və çənəyə necə təsir edir?
Bruksizm zamanı dişlər normal çeynəmə yükündən daha artıq təzyiq altında qala bilər. Bu təzyiq dişlərin aşınmasına, həssaslığa, çatlara, plombların qırılmasına, çənə əzələlərinin yorulmasına və çənə-gicgah oynağında narahatlığa səbəb ola bilər. Problem vaxtında izlənməzsə, zədələnmə arta bilər.
Dişlər gündəlik çeynəmə üçün yaradılıb, amma gecə saatlarla sıxılma və ya qıcama zamanı yük daha fərqli olur. Pasiyent bunu hiss etməyə bilər, amma həkim diş uclarında yastılaşma, mina aşınması və plomblarda qırılma görə bilər.
Bruksizmin dişlərə və çənəyə təsiri belə ola bilər:
- Diş uclarının aşınması;
- Diş minasının incəlməsi;
- Diş həssaslığının artması;
- Plombların daha tez qırılması;
- Vinir və koronkalara artıq yük düşməsi;
- Çeynəmə əzələlərinin yorulması;
- Səhər çənə ağrısı;
- Çənə-gicgah oynağına əlavə yük;
- Baş və gicgah ağrısı;
- Ağız açılmasında narahatlıq.
Məsələn, pasiyent “dişim qısalıb” və ya “plomblarım tez-tez qırılır” deyə müraciət edə bilər. Müayinədə bunun səbəbi yalnız plombun keyfiyyəti yox, diş sıxma və qeyri-bərabər yük də ola bilər.
Çənə-gicgah oynağı necə yoxlanılır?
Çənə-gicgah oynağının yoxlanması zamanı həkim dişlərə, qapanışa, çənənin açılıb-bağlanmasına, oynaqdan gələn səsə, çeynəmə əzələlərinə və diş aşınmasına baxır. Lazım olduqda pasiyentin şikayəti, ağrı nöqtələri və əvvəlki müalicələri də nəzərə alınır.
Bu müayinə yalnız “dişdə problem varmı?” sualı ilə bitmir. Çənə oynağı və bruksizm müalicəsində həkim dişlər, əzələlər və oynaq arasındakı əlaqəni anlamalıdır. Çünki diş sıxma təkcə dişə yox, çənə əzələlərinə və oynağa da təsir edə bilər.
Müayinə zamanı həkim bunlara baxa bilər:
- Dişlərdə aşınma varmı;
- Qapanışda artıq yük düşən sahələr görünürmü;
- Çənə açılıb-bağlananda səs gəlirmi;
- Ağzın açılma dərəcəsi normaldırmı;
- Çeynəmə əzələlərində ağrı və gərginlik varmı;
- Səhər ağrısı və gecə qıcama şikayəti varmı;
- Dişlərdə çat, qırıq və həssaslıq varmı;
- Əvvəlki plomb, vinir və koronkalara artıq yük düşürmü.
Bəzi hallarda əlavə görüntüləmə və ya başqa həkim müayinəsi lazım ola bilər. Məsələn, ağrı qulaq, nevroloji və ya başqa səbəblə bağlıdırsa, pasiyent müvafiq mütəxəssisə yönləndirilə bilər.
Gecə qoruyucu kapa nədir və kimlərə lazımdır?
Gecə qoruyucu kapa dişləri gecə sıxma və qıcama zamanı yaranan artıq yükdən qorumaq üçün hazırlanan fərdi ağız aparatıdır. Kapa bruksizmi hər zaman tam dayandırmır, amma dişlərin aşınmasını, çatlamasını və plomblara düşən yükü azaltmağa kömək edə bilər.
Gecə kapası pasiyentin dişlərinə uyğun hazırlanmalıdır. Hazır və dişə uyğun olmayan aparatlar rahat oturmaya, diş ətini qıcıqlandıra və çənəyə əlavə narahatlıq yarada bilər. Ona görə kapa həkim müayinəsindən sonra seçilməlidir.
Gecə qoruyucu kapa bu hallarda lazım ola bilər:
- Gecə diş qıcama varsa;
- Səhər çənə yorğunluğu hiss olunursa;
- Dişlərdə aşınma görünürsə;
- Plomblar tez-tez qırılırsa;
- Çənə əzələləri gərgin olursa;
- Həkim dişlərə artıq yük düşdüyünü görürsə;
- Bruksizm səbəbilə dişlər qorunmalıdırsa.
Burada vacib məqam gözləntini düzgün qurmaqdır. Kapa “bruksizmi birdəfəlik sağaldır” kimi təqdim olunmamalıdır. Daha doğru yanaşma budur: kapa dişləri qorumağa, yükü paylamağa və bəzi pasiyentlərdə çənə gərginliyini azaltmağa kömək edə bilər.
Hazır kapalar niyə fərdi kapa ilə eyni deyil?
Hazır kapalar hər pasiyentin diş quruluşuna uyğun hazırlanmadığı üçün fərdi kapa ilə eyni rahatlıq və qoruma verməyə bilər. Fərdi kapa diş ölçüsünə görə hazırlanır, ağızda daha düzgün oturur və həkim tərəfindən yoxlanılır. Bu, həm dişlərin qorunması, həm də çənə rahatlığı baxımından vacibdir.
Pasiyent bəzən aptekdən və ya internetdən hazır qoruyucu alıb istifadə etmək istəyir. Amma bu cür aparatlar bəzən çox qalın olur, düzgün oturmur və çənə oynağına əlavə narahatlıq yarada bilər. Bruksizm və TME problemi olan pasiyentdə bu risk daha diqqətlə düşünülməlidir.
Fərdi kapada əsas üstünlüklər:
- Diş ölçüsünə uyğun hazırlanır;
- Ağızda daha rahat oturur;
- Dişlərə düşən yük daha nəzarətli olur;
- Həkim tərəfindən yoxlanılır;
- Lazım gəldikdə tənzimlənə bilər;
- Uzunmüddətli istifadə üçün daha uyğun ola bilər.
Hazır kapa hər kəs üçün təhlükəli demək deyil, amma bruksizm, çənə ağrısı və TME şikayəti olan pasiyentdə özbaşına seçim düzgün deyil. Əvvəlcə həkim dişlərə və çənə oynağına baxmalıdır.
Splint-terapiya nədir?
Splint-terapiya çənə-gicgah oynağı, qapanış və çeynəmə əzələlərinə düşən yükü daha nəzarətli idarə etmək üçün istifadə olunan fərdi aparatla aparılan müalicə yanaşmasıdır. Splint sadə gecə qoruyucu kapadan fərqli olaraq bəzi hallarda çənə oynağı və əzələ gərginliyi üçün daha məqsədli hazırlanır.
Splint-terapiya hər pasiyent üçün avtomatik seçim deyil. Həkim əvvəlcə şikayətə, diş aşınmasına, çənə hərəkətinə, qapanışa və əzələ ağrısına baxır. Sonra sadə qoruyucu kapa, splint və ya başqa yanaşmanın uyğun olub-olmadığını izah edir.
Splint-terapiya bu hallarda müzakirə oluna bilər:
- Çənə oynağında ağrı varsa;
- Çənədən səs gəlirsə;
- Ağız açılmasında narahatlıq varsa;
- Diş sıxma ilə yanaşı əzələ gərginliyi də varsa;
- Qapanışda yük paylanması problem yaradırsa;
- Gecə kapası kifayət etmirsə;
- Həkim TME yükünü daha detallı izləmək istəyirsə.
Splint-terapiya tək seanslıq prosedur kimi düşünülməməlidir. Aparat hazırlandıqdan sonra istifadə qaydası, uyğunlaşma dövrü və nəzarət müayinələri vacibdir. Çünki çənə oynağı və əzələlər zamanla dəyişən sistemdir.
Gecə kapası və splint-terapiya arasında fərq nədir?
Gecə kapası və splint-terapiya oxşar görünsə də, məqsəd və istifadə sahəsi baxımından fərqlənə bilər. Gecə kapası daha çox dişləri bruksizm yükündən qorumaq üçün hazırlanır. Splint-terapiya isə bəzi hallarda çənə oynağı, əzələ gərginliyi və qapanış yükünü daha detallı idarə etmək üçün seçilir.
Pasiyent üçün əsas sual “hansı daha yaxşıdır?” olmamalıdır. Daha doğru sual budur: mənim şikayətimə, dişlərimə, çənə oynağıma və bruksizm səviyyəmə hansı aparat daha uyğundur?
| Mövzu | Gecə qoruyucu kapa | Splint-terapiya |
|---|---|---|
| Əsas məqsəd | Dişləri sıxma və qıcama yükündən qorumaq | Çənə oynağı, əzələ və qapanış yükünü daha nəzarətli idarə etmək |
| İstifadə sahəsi | Bruksizm, diş aşınması, gecə qıcama | TME problemi, çənə ağrısı, əzələ gərginliyi, qapanış yükü |
| Hazırlanma | Fərdi ölçü ilə hazırlanır | Fərdi ölçü və daha detallı həkim planı ilə hazırlanır |
| Nəzarət ehtiyacı | Lazımdır | Daha vacib ola bilər |
| Gözlənti | Dişləri qorumağa kömək edir | Şikayətə görə yükü idarə etməyə kömək edə bilər |
| Kim seçir? | Həkim müayinədən sonra | Həkim müayinədən sonra |
Bəzi pasiyentdə gecə kapası kifayət edir. Bəzi pasiyentdə isə çənə oynağı və əzələ şikayətləri daha çox olduğu üçün splint-terapiya daha uyğun ola bilər. Bu qərar müayinə olmadan verilməməlidir.
Bruksizm və çənə oynağı problemi eyni şeydirmi?
Bruksizm və çənə oynağı problemi eyni şey deyil, amma bir-biri ilə əlaqəli ola bilər. Bruksizm diş sıxma və ya diş qıcama vərdişidir. Çənə oynağı problemi isə TME, çeynəmə əzələləri və çənə hərəkəti ilə bağlı ağrı, səs və məhdudluq şəklində görünə bilər.
Bəzi pasiyentlərdə bruksizm çənə-gicgah oynağına əlavə yük yaradır. Bu zaman səhər çənə ağrısı, gicgahda gərginlik və çeynəmə zamanı narahatlıq hiss oluna bilər. Amma hər çənə oynağı problemi bruksizm demək deyil.
| Mövzu | Bruksizm | Çənə oynağı problemi |
|---|---|---|
| Əsas məna | Diş sıxma və ya diş qıcama | Çənə-gicgah oynağı və əzələ problemi |
| Tipik əlamət | Diş aşınması, gecə qıcama, səhər yorğunluğu | Çənədən səs, ağrı, ağız açmada çətinlik |
| Təsir sahəsi | Dişlər, plomblar, çeynəmə əzələləri | TME, əzələlər, çənə hərəkəti |
| Müalicə yanaşması | Kapa, vərdiş nəzarəti, səbəb araşdırması | Splint, məşqlər, nəzarət, əlavə müayinə |
| Əlaqə | Oynaq yükünü artıra bilər | Bruksizmlə birlikdə görünə bilər |
Bu fərqi izah etmək pasiyent üçün vacibdir. Çünki bəzən pasiyent sadəcə gecə kapası istəyir, amma əsas problem çənə oynağı və əzələ gərginliyi ola bilər.
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi nə qədər davam edir?
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsinin müddəti pasiyentin şikayətinə, bruksizmin səviyyəsinə, diş aşınmasına, çənə ağrısına və seçilən aparata görə dəyişir. Gecə kapası və ya splint hazırlandıqdan sonra nəticə istifadə intizamı və müntəzəm nəzarətdən çox asılıdır.
Bəzi pasiyentlər kapaya tez uyğunlaşır, bəzi pasiyentlərə isə uyğunlaşmaq üçün vaxt lazım olur. Çənə oynağı və əzələ gərginliyi olan hallarda yalnız aparat vermək kifayət etməyə bilər. Həkim istifadə qaydasını, nəzarət vaxtını və əlavə tövsiyələri izah etməlidir.
Müddətə təsir edən amillər:
- Bruksizmin gecə və ya gündüz olması;
- Dişlərdə aşınmanın səviyyəsi;
- Çənə oynağı ağrısının olub-olmaması;
- Əzələ gərginliyi;
- Qapanış vəziyyəti;
- Kapadan və ya splintdən düzgün istifadə;
- Nəzarət müayinələrinə gəlmək;
- Stress və gündəlik vərdişlər.
“Bir neçə günə tam düzəlir” kimi söz vermək düzgün deyil. Daha real yanaşma budur: həkim müayinə edir, aparat və nəzarət planı qurur, sonra şikayətin necə dəyişdiyi izlənir.
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi kimlərə uyğun deyil?
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsində hər pasiyentə avtomatik gecə kapası və ya splint verilmir. Kəskin ağrı, travma, infeksiya şübhəsi, qulaq və ya nevroloji mənşəli ağrı, ciddi ağız açma məhdudluğu və başqa xəstəlik ehtimalı varsa, əvvəl səbəb aydınlaşdırılmalıdır.
Bu mövzuda ən təhlükəli yanaşma hər çənə ağrısını bruksizm hesab etməkdir. Çənə ağrısı diş, diş əti, çənə oynağı, əzələ, qulaq, sinus və ya nevroloji səbəblərlə bağlı ola bilər. Ona görə müayinə əsas şərtdir.
Daha diqqətli yanaşma tələb edən hallar:
- Çənə travması olubsa;
- Çənədə qəfil kilidlənmə yaranıbsa;
- Ağız açılması ciddi məhdudlaşıbsa;
- Şiddətli və davamlı ağrı varsa;
- Qulaq və nevroloji səbəb ehtimalı varsa;
- Aktiv diş və diş əti infeksiyası varsa;
- Pasiyent kapadan düzgün istifadə edə bilməyəcəksə;
- Ağrı yalnız bir nahiyədə kəskin şəkildə artırsa;
- Həkim əlavə mütəxəssis müayinəsini lazım görürsə.
Bu hallarda əvvəlcə səbəb araşdırılır. Bəzən stomatoloji müalicə kifayət edir, bəzən isə pasiyentin başqa sahə həkiminə yönləndirilməsi lazım ola bilər.
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi qiyməti nədən asılıdır?
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi qiyməti müayinənin həcminə, gecə kapası və ya splint seçiminə, istifadə olunan materiala, laboratoriya işinə, tənzimləmə ehtiyacına və nəzarət müayinələrinə görə dəyişir. Dəqiq qiymət yalnız həkim müayinəsindən sonra bilinir.
Eyni “diş qıcama” şikayəti müxtəlif pasiyentlərdə fərqli müalicə tələb edə bilər. Bir pasiyentə sadə fərdi gecə kapası lazım olur. Başqa pasiyentdə isə TME şikayəti, çənə ağrısı və əzələ gərginliyi olduğu üçün splint-terapiya və daha yaxın nəzarət lazım ola bilər.
Qiymətə təsir edən əsas amillər:
- İlkin müayinənin həcmi;
- Diş ölçüsünün götürülməsi;
- Fərdi gecə kapası ehtiyacı;
- Splint-terapiya ehtiyacı;
- İstifadə olunan material;
- Laboratoriya işi;
- Aparatın tənzimlənməsi;
- Nəzarət müayinələrinin sayı;
- Diş aşınması və əlavə bərpa ehtiyacı;
- TME probleminin ağırlığı.
| Faktor | Qiymətə təsiri |
|---|---|
| Fərdi gecə kapası | Ölçü və laboratoriya işi tələb edir |
| Splint-terapiya | Daha detallı plan və nəzarət tələb edə bilər |
| Material seçimi | Aparatın rahatlığına və davamlılığına təsir edir |
| Tənzimləmə ehtiyacı | Aparatın ağızda oturuşuna görə dəyişə bilər |
| Nəzarət müayinələri | Müalicə izlənməli olduğu üçün qiymətə təsir edə bilər |
| Əlavə bərpa ehtiyacı | Aşınmış dişlərdə plomb, vinir və ya başqa bərpa lazım ola bilər |
Telefonla yalnız təxmini məlumat vermək mümkündür. Çünki çənə oynağı, diş aşınması, qapanış və bruksizm səviyyəsi həkim baxışı olmadan dəqiq bilinmir.
Bakıda çənə oynağı və bruksizm müalicəsi üçün həkim seçərkən nəyə baxmaq lazımdır?
Bakıda çənə oynağı və bruksizm müalicəsi üçün həkim seçərkən yalnız kapaya və qiymətə baxmaq düzgün deyil. Həkimin çənə-gicgah oynağına, qapanışa, diş aşınmasına, çeynəmə əzələlərinə və pasiyentin şikayətlərinə birlikdə baxması vacibdir.
Bu mövzuda yaxşı yanaşma pasiyentə sadəcə “gecə bunu taxın” deməklə bitmir. Həkim əvvəlcə problemin nə ilə bağlı ola biləcəyini izah etməli, sonra kapa və ya splint ehtiyacını aydınlaşdırmalıdır.
Pasiyent həkim seçərkən bu suallara diqqət edə bilər:
- Həkim çənə-gicgah oynağına baxırmı?
- Diş aşınması və qapanış yoxlanılırmı?
- Diş qıcama və diş sıxma fərqi izah olunurmu?
- Gecə kapası və splint-terapiya fərqi deyilir?
- Hazır kapa və fərdi kapa fərqi izah olunurmu?
- Kapanın bruksizmi tam sağaltmadığı, daha çox qoruyucu rol oynadığı açıqlanırmı?
- Növbəti müayinələrin planı verilir?
- Real nəticə gözləntisi yaradılır?
Əgər səhər çənə ağrısı, çənədən səs gəlməsi və dişlərdə aşınma varsa, gecikdirmədən müayinə olunmaq daha doğru yanaşmadır. Erkən baxış dişləri və çənə oynağını daha yaxşı qorumağa kömək edə bilər.
Dr. Ümmahani Hüseynova bu müalicədə nəyə diqqət edir?
Dr. Ümmahani Hüseynova çənə oynağı və bruksizm müalicəsində yalnız diş qıcama şikayətinə baxmır. Dişlərin aşınması, qapanış, çənə-gicgah oynağının hərəkəti, çeynəmə əzələlərinin gərginliyi, səhər ağrısı, gecə sıxma vərdişi və pasiyentin gündəlik şikayətləri birlikdə nəzərə alınır.
Məqsəd pasiyentə sadəcə gecə kapası vermək deyil. Əsas məqsəd diş sıxmanın nə dərəcədə problem yaratdığını, çənə oynağına yük düşüb-düşmədiyini və hansı aparatın pasiyent üçün daha uyğun olduğunu aydınlaşdırmaqdır.
Müayinə zamanı əvvəlcə dişlərin üzərindəki aşınma izlərinə baxılır. Plomblar, vinirlər, koronkalara düşən yük, qapanış və diş həssaslığı da yoxlanılır. Çənə açılıb-bağlananda səs, ağrı və hərəkət məhdudluğu varsa, bu ayrıca nəzərə alınır.
Daha sonra pasiyentə gecə qoruyucu kapa, splint-terapiya və müntəzəm nəzarət ehtiyacı izah olunur. Hər aparatın məqsədi sadə dillə açıqlanır: nəyi qoruyur, nəyi dəyişə bilər, hansı nəticəni gözləmək realdır.
Dr. Ümmahani Hüseynovanın yanaşmasında çənə oynağı və bruksizm müalicəsi bir dəfəlik aparat vermək kimi yox, səbəbi anlamaq, dişləri qorumaq, çənə yükünü izləmək və pasiyenti düzgün yönləndirmək prosesi kimi planlanır.
Tez-tez verilən suallar
Bu bölmədə çənə oynağı və bruksizm müalicəsi ilə bağlı pasiyentlərin ən çox verdiyi suallara qısa və aydın cavablar verilir. Cavablar diş qıcama, diş sıxma, TME, gecə qoruyucu kapa, splint-terapiya, qiymət, müalicə müddəti və həkim müayinəsinin niyə vacib olduğunu izah edir.
Bruksizm nədir?
Diş qıcama və diş sıxma eyni şeydir?
Bruksizm niyə yaranır?
Çənədən səs gəlirsə, bu TME problemidir?
Gecə qoruyucu kapa bruksizmi tam sağaldırmı?
Fərdi gecə kapası necə hazırlanır?
Splint-terapiya nədir?
Gecə kapası ilə splint-terapiya arasında fərq nədir?
Bruksizm baş ağrısı və çənə ağrısı yarada bilərmi?
Dişlərim aşınıbsa, gecə kapası kifayət edərmi?
Çənə oynağı problemi üçün MRT lazımdırmı?
Bruksizm müalicəsi qiyməti nədən asılıdır?
Nəticə
Çənə oynağı və bruksizm müalicəsi diş qıcama, diş sıxma, çənə ağrısı, çənədən səs gəlməsi və diş aşınması kimi problemlərin səbəbini anlamaq üçün vacibdir. Bu mövzuda düzgün müalicə yalnız gecə kapası verməklə bitmir; çənə-gicgah oynağı, qapanış, əzələlər və dişlər birlikdə yoxlanmalıdır.
Gecə qoruyucu kapa dişləri bruksizm yükündən qorumağa kömək edə bilər. Splint-terapiya isə bəzi hallarda çənə oynağı və çeynəmə əzələlərinə düşən yükü daha nəzarətli idarə etmək üçün seçilir. Hansı yanaşmanın uyğun olduğunu həkim müayinəsindən sonra bilmək mümkündür.
Səhər çənə ağrısı, diş sıxma, diş qıcama, çənədən səs gəlməsi və ya dişlərdə aşınma hiss edirsinizsə, səbəbi yalnız müayinə ilə aydınlaşdırmaq mümkündür. Dr. Ümmahani Hüseynovanın qəbuluna yazılaraq çənə-gicgah oynağı, bruksizm, gecə qoruyucu kapa və splint-terapiya üzrə sizin üçün uyğun müalicə planını öyrənə bilərsiniz.